Cookieless tracking is een methode om bezoekersgedrag op een website te meten zonder dat er kleine tekstbestanden, de bekende cookies, in de browser van de bezoeker worden opgeslagen. Je verzamelt data over interacties via andere technische routes, waardoor je geen toestemming hoeft te vragen via een cookiebanner.
Technische werking
- De bezoeker opent een pagina en de browser stuurt een verzoek naar de server.
- De server leest technische gegevens uit het verzoek af, zoals het IP-adres en de user agent.
- Deze gegevens worden gecombineerd tot een unieke digitale vingerafdruk, oftewel een hash.
- De server koppelt acties zoals kliks of paginabezoeken aan deze hash in plaats van aan een cookie-ID.
- De data wordt direct naar een database of analytics tool gestuurd zonder dat er iets teruggeschreven wordt naar de browser.
Belangrijke begrippen
Server-side tracking
Hierbij vindt de verwerking van data plaats op je eigen server in plaats van in de browser van de bezoeker. Je stuurt de data eerst naar je eigen omgeving en stuurt vanuit daar pas een geschoond pakketje door naar Google Analytics of een andere tool.
Device fingerprinting
Een techniek die kijkt naar de specifieke combinatie van hardware en software. Denk aan schermresolutie, geïnstalleerde lettertypen en besturingssysteem. Samen vormen deze kenmerken een uniek profiel dat bijna net zo specifiek is als een cookie.
Contextual targeting
Het tonen van advertenties of content op basis van de pagina die iemand nu bekijkt. Als iemand een artikel leest over wandelschoenen op example.nl, toon je een advertentie voor sokken zonder dat je weet wie de persoon is of wat hij gisteren heeft bekeken.
First-party data
Informatie die je direct van je eigen bezoekers krijgt. Dit is data waar je zelf de controle over hebt en die niet afhankelijk is van externe partijen zoals Facebook of Google.
Persistent identifier
Een unieke code die een gebruiker over een langere periode herkent. Bij cookieless tracking wordt dit vaak opgelost door een hash te maken van het IP-adres en een tijdstempel, waardoor je iemand voor bijvoorbeeld 24 uur kunt herkennen zonder opslag in de browser.
Praktijkvoorbeeld
Stel je voor dat example.nl een webshop is die wil weten hoeveel mensen van hun homepage naar de productpagina voor koffiezetapparaten gaan. In plaats van een trackingcookie te plaatsen, gebruikt de site server-side tracking. Wanneer een bezoeker klikt, registreert de server het IP-adres en de browserversie.
De server maakt daar een anonieme code van. In de database ziet dat er ongeveer zo uit:
{
"event": "page_view",
"visitor_hash": "a1b2c3d4e5f6",
"page": "/koffiezetapparaten",
"timestamp": "2023-10-27T10:15:00Z",
"device": "Chrome_MacOS_14.2"
}
De eigenaar van de site ziet in het dashboard dat bezoeker a1b2c3d4e5f6 drie pagina’s heeft bekeken. Er is geen cookie geplaatst, dus de bezoeker krijgt geen irritante melding over privacyregels te zien.
Veelgemaakte fouten
- Te veel vertrouwen op IP-adressen. Een IP-adres kan veranderen als iemand van wifi naar 4G schakelt, waardoor één bezoeker plotseling als twee verschillende mensen wordt geteld.
- Fingerprinting zonder melding. Hoewel je geen cookies gebruikt, is het verzamelen van hardwaregegevens nog steeds dataverzameling. Als je dit te agressief doet, overtreed je alsnog de privacywetgeving.
- Vergeten dat ad blockers werken. Sommige ad blockers blokkeren niet alleen cookies, maar ook de netwerkverzoeken naar bekende analytics-servers. Je mist dan alsnog een deel van je data.
- Oude tools blijven gebruiken. Veel standaard plug-ins voor WordPress zijn gebouwd op cookies. Als je die simpelweg aanzet, ben je niet cookieless, ook al noem je het zo.
Wanneer wel of niet gebruiken
Kies voor cookieless tracking als je de drempel voor nieuwe bezoekers zo laag mogelijk wilt houden. Een site zonder cookiebanner converteert vaak beter omdat de user experience niet wordt onderbroken door een grote grijze balk. Dit is vooral slim voor informatieve sites en landingspagina’s waar een snelle eerste indruk beslissend is.
Sla deze methode over als je complexe retargeting campagnes voert. Als je mensen over meerdere weken wilt volgen om ze precies die ene verlaten winkelwagen te laten zien, is een persistent identifier via cookies veel nauwkeuriger. Zonder cookies is het herkennen van een gebruiker na een week bijna onmogelijk.
Controle en implementatie
Om te starten of te controleren of je setup werkt, volg je deze stappen:
- Open je website in een incognitovenster van je browser.
- Rechtermuisknop op de pagina en kies voor Inspecteren, ga vervolgens naar het tabblad Application of Opslag.
- Kijk in het menu onder Cookies en controleer of de lijst leeg blijft terwijl je door de site klikt.
- Open het tabblad Network en filter op XHR of Fetch om te zien of er data naar een server wordt gestuurd zonder dat er cookies worden meegeleverd.
- Vergelijk de bezoekersaantallen in je cookieless tool met een oude cookie-meting; een verschil is normaal door ad blockers.
Cookieless tracking wordt vaak gezien als een magische oplossing voor alle privacyproblemen, maar het vereist wel een strakkere technische inrichting aan de serverkant.
Schoon je eigen browsercache op en kijk eens in de inspectietool van je site hoeveel cookies er nu echt worden geplaatst.
